W 2025 r. dużo uwagi w energetyce poświęcono sieciom elektroenergetycznym. Kolejki przyłączeniowe, „mrożenie” mocy i elastyczność systemu stały się ważnymi tematami regulacyjnymi w Polsce i w UE.
Poniżej krótki przegląd: UC84, demand response i European Grids Package; oraz tego, co zmiany te mogą oznaczać w 2026 r.
W 2025 r. głównym problemem w energetyce była… sieć.
Dyskusja i inicjatywy regulacyjne koncentrowały się
- z jednej strony na ograniczeniach w dostępie do sieci w tym na kolejkach przyłączeniowych i dostępności mocy
- z drugiej – na instrumentach służących zwiększeniu elastyczności systemu, w szczególności w obszarze odpowiedzi odbioru.
Na poziomie krajowym odzwierciedleniem tego kierunku były prace nad projektem UC84 (rządowy projekt ustawy dot. zmian zasad przyłączania do sieci elektroenergetycznych). Z kolei na poziomie unijnym – przygotowanie kodeksu sieciowego w zakresie demand response oraz ogłoszenie przez Komisję Europejską European Grids Package.
Kontekst krajowy
W 2025 r. jednym z najczęściej poruszanych tematów na krajowym rynku energii były planowane zmiany zasad przyłączania do sieci. Przede wszystkim wprowadzenie mechanizmów ograniczających tzw „mrożenie” mocy przyłączeniowych, czyli zjawisko rezerwowania zdolności przyłączeniowych bez faktycznej realizacji inwestycji.
Odpowiedzią na te problemy stał się projekt legislacyjny znany jako UC84, który trafił do konsultacji publicznych 24 marca 2025 r. Choć większość prac nad nim toczyła się w 2025 r., istotny krok nastąpił w bieżącym roku – 7 stycznia 2026 r. projekt został przyjęty przez Radę Ministrów.
Proponowane w UC84 rozwiązania mają uprościć procedury przyłączeniowe i lepiej wykorzystać istniejącą infrastrukturę sieciową, co umożliwi przyłączenie większej liczby nowych obiektów. Zmiany te powinny również usprawnić planowanie rozbudowy sieci i skrócić czas oczekiwania na przyłączenie, a ponadto zapewnić większą przejrzystość całego procesu.
Kontekst unijny
Na forum unijnym w 2025 r. szczególną uwagę poświęcono odpowiedzi odbioru (demand response). Już 7 marca 2025 r. agencja ACER (Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki) zaproponowała utworzenie nowego, ogólnounijnego kodeksu sieciowego dotyczącego demand response.
Planowany kodeks zakłada pełniejsze włączenie zasobów demand response – zarówno odbiorców energii, jak i magazynów – do udziału w rynkach hurtowych energii i usługach systemowych. Celem planowanych regulacji jest m.in.:
- uporządkowanie zasad dostępu tych podmiotów do rynku
- określenie wymagań wobec dostawców tego typu usług
- ujednolicenie sposobu pozyskiwania usług demand response przez operatorów
- oraz usprawnienie koordynacji działań operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) i przesyłowych (OSP).
Kolejnym ważnym wydarzeniem było ogłoszenie European Grids Package 10 grudnia 2025 r. Pakiet ten stanowi odpowiedź na systemowe bariery utrudniające planowanie i realizację inwestycji w infrastrukturę sieciową. Tego rodzaju bariery powodują opóźnienia w integracji źródeł odnawialnych oraz zwiększają ryzyka dla konkurencyjności i bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.
Z polskiej perspektywy istotne jest to, że Komisja wprost odniosła się do problemu kolejek przyłączeniowych, rekomendując rozwiązania znane z krajowej debaty, takie jak:
- zasada first-ready, first-serve
- stosowanie jasnych kryteriów dojrzałości projektów
- bieżący monitoring kolejki przyłączeń
Wnioski i perspektywa na 2026 r.
W 2026 r. można spodziewać się kontynuacji opisanych trendów.
Po pierwsze, warto śledzić dalsze losy projektu UC84 w Parlamencie. To tam przesądzi się, które z proponowanych mechanizmów reformy przyłączeń zostaną utrzymane w końcowej ustawie.
Po drugie, na poziomie unijnym istotne będą kolejne etapy prac nad kodeksem sieciowym dot. demand response. Po zakończonych w 2025 r. konsultacjach przekonamy się, jak Komisja Europejska ukształtuje ostateczne przepisy.
Po trzecie, warto obserwować wpływ European Grids Package na polskie regulacje. Kierunki działań zarysowane w tym pakiecie prawdopodobnie staną się punktem odniesienia dla krajowych zmian regulacyjnych – od procedur inwestycyjnych przez planowanie rozbudowy sieci, po zarządzanie kolejkami przyłączeń.
