Przepisy Prawa energetycznego w niektórych przypadkach przewidują kary pieniężne o stałej wysokości, bez możliwości ich dostosowania do okoliczności naruszenia. Czy sądy mogą obniżać takie sankcje? O aktualnej tendencji orzeczniczej i jej znaczeniu dla przedsiębiorców mówił na łamach Prawo.pl radca prawny Przemysław Kałek.
Przykładem sztywnej sankcji jest kara w wysokości 10 tys. zł za nieterminowe złożenie określonego sprawozdania dotyczącego paliw ciekłych. Przepisy nie przewidują możliwości jej obniżenia przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE), niezależnie od okoliczności naruszenia.
W wyroku z 17 października 2024 r. (sygn. P 3/23) Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy w zakresie, w jakim uniemożliwiają sądowi miarkowanie takiej kary. Choć wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, w orzecznictwie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) widoczna jest tendencja do obniżania sankcji uznanych za nieproporcjonalne.
Co oznacza to dla przedsiębiorców?
Komentując sprawę dla Prawo.pl, Przemysław Kałek pozytywnie ocenił obserwowany kierunek orzecznictwa, podkreślając jego znaczenie dla ochrony przedsiębiorców przed nadmiernymi sankcjami. Zastrzegł jednak, że wyroki SOKiK mogą jeszcze zostać zweryfikowane przez Sąd Apelacyjny, a następnie Sąd Najwyższy, który nie musi podzielić stanowiska wyrażonego we wcześniejszych orzeczeniach.
Nasz ekspert zwrócił również uwagę na możliwość szerszego zastosowania argumentacji Trybunału Konstytucyjnego. Może ona odnosić się także do innych przypadków, w których przepisy przewidują sztywne lub minimalne kary pieniężne nakładane na przedsiębiorstwa działające w sektorach regulowanych. Takie podejście wymaga jednak ostrożności oraz uwzględnienia roli i funkcji wymiaru sprawiedliwości w demokratycznym państwie prawnym.
Czy obecna tendencja orzecznicza przełoży się na szerszą ochronę przedsiębiorców przed nieproporcjonalnymi sankcjami? Dalszy rozwój orzecznictwa będzie miał istotne znaczenie dla praktyki stosowania przepisów Prawa energetycznego.
Więcej na ten temat w artykule Tomasza Ciechońskiego „Kary niekonstytucyjne, wyrok nieopublikowany – praktyczna strona sporu o TK”, opublikowanym 16 listopada 2026 r. w serwisie Prawo.pl, z komentarzem Przemysława Kałka.
Przeczytaj artykuł na Prawo.pl

