Ustawa deregulacyjna przyjęta przez Sejm 11 czerwca 2026 r. wprowadza istotne zmiany w Prawie energetycznym, ustawie o OZE oraz ustawie o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji. Nowe przepisy obejmują m.in. liberalizację dostaw ciepła, definicję magazynu ciepła i chłodu, nowe zasady taryfowe oraz zmiany w systemach wsparcia.
W dniu 11 czerwca br. Sejm przyjął, po uwzględnieniu poprawek senackich, ustawę z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki („Ustawa”), która wprowadza zmiany w fundamentalnych aktach normatywnych regulujących funkcjonowanie polskiej energetyki, w tym m.in. w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii oraz ustawie z dnia 14 grudnia 2018 r. o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji.
Liberalizacja dostaw ciepła dla przemysłu
Jedne z najistotniejszych zmian przewidzianych w Ustawie dotyczą liberalizacji dostaw ciepła dostarczanego bezpośrednio do instalacji przemysłowych na potrzeby przemysłowych procesów technologicznych.
W tym zakresie Ustawa przewiduje wyłączenie z obowiązku uzyskania koncesji na wytwarzanie ciepła w źródle, z którego całość produkcji jest dostarczana do jednego odbiorcy albo grupy odbiorców na potrzeby przemysłowych procesów technologicznych, z uwzględnieniem zabezpieczenia w ciepło potrzeb niezbędnych, towarzyszących przemysłowym procesom technologicznym. Jednakże zwolnienie będzie miało zastosowanie wyłącznie do źródeł wytwarzających ciepło, które zostały oddane do użytkowania po wejściu w życie Ustawy.
Jednocześnie Ustawa zwalnia także z obowiązku koncesyjnego w zakresie przesyłania i dystrybucji ciepła między takim źródłem a odbiorcami na wskazane potrzeby, pod warunkiem braku zaopatrzenia w ciepło lokali mieszkalnych. Uzupełnieniem omawianych regulacji jest art. 47 ust. 1d Prawa energetycznego, który umożliwia odstąpienie od stosowania taryf zatwierdzonych przez Prezesa URE, pod warunkiem dostarczania ciepła z pominięciem sieci do odbiorcy lub grupy odbiorców prowadzących działalność gospodarczą.
Magazyny ciepła lub chłodu oraz zmiany w zasadach ustalania taryf dla ciepła
Ustawa wprowadza również definicję magazynu ciepła lub chłodu. Zgodnie z art. 3 pkt 10kb Prawa energetycznego przez taki magazyn należy rozumieć instalację umożliwiającą magazynowanie ciepła lub chłodu w postaci energii cieplnej w celu późniejszego wprowadzenia jej do sieci ciepłowniczej albo chłodniczej. W uzasadnieniu do Ustawy wskazano, że wprowadzenie tej definicji m.in. wpłynie na możliwość magazynowania ciepła wytworzonego w jednostkach kogeneracji w czasie niedoboru energii elektrycznej, a także że umożliwi projektowanie przepisów związanych z magazynowaniem ciepła, w tym uwzględnienie kosztów magazynów ciepła i chłodu w taryfie wytwórcy ciepła lub w taryfie dystrybutora ciepła.
Ponadto zmianie ulegną zasady ustalania taryf dla ciepła. Będą one kalkulowane w sposób zapewniający pokrycie uzasadnionych kosztów działalności gospodarczej przedsiębiorstw energetycznych. Dotyczy to działalności w zakresie wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu ciepłem, jego magazynowania oraz zagospodarowania ciepła odpadowego. Taryfy będą również uwzględniały uzasadniony zwrot z kapitału zaangażowanego w tę działalność, w odniesieniu do wartości księgowej poszczególnych rzeczowych aktywów trwałych netto. Zwrot ten dla działalności z zakresu budowy, modernizacji i przyłączania jednostek wytwórczych będących instalacjami OZE, w których jest wytwarzane ciepło oraz instalacji, w których jest zagospodarowywane ciepło odpadowe, nie będzie mniejszy niż 7 %. Ustawa określa wskazany wyżej uzasadniony zwrot kapitału, bazując na stopie wolnej od ryzyka, powiększonej o premię za ryzyko, której wysokość zależy od rodzaju majątku i inwestycji podejmowanej przez przedsiębiorstwo. Taryfy będą także uwzględniały w kosztach uzasadnionych działalności gospodarczej wytwórców ciepła wartości 30 % uprawnień do emisji przydzielanych zgodnie z art. 22b ust. 3 Rozporządzenia 2019/331 na zasadach określonych w Rozporządzeniu taryfowym dla ciepła.
Ustawa liberalizuje rynek dostaw ciepła także poprzez zwolnienie z obowiązku zatwierdzania przez Prezesa URE taryf ustalanych przez przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie ciepła, w części spełniającej łącznie następujące warunki:
(1) dostarczanie ciepła przez przedsiębiorstwo energetyczne odbywa się bez pośrednictwa sieci do odbiorcy lub grupy odbiorców, którzy wykonują działalność gospodarczą,
(2) występuje brak uprawnienia lub zobowiązania każdego z takich odbiorców do zapewnienia ciepła w lokalach mieszkalnych na potrzeby gospodarstw domowych,
(3) zachodzi zgodna wola stron na sprzedaż i zakup ciepła na podstawie umowy, z pominięciem cen i stawek opłat zawartych w taryfie dla ciepła.
Zmiany w Ustawie OZE i Ustawie CHP
Ustawa wpłynie także na brzmienie art. 116 Ustawy OZE. Po wejściu w życie Ustawy obowiązkiem zakupu zostanie objęte również ciepło wytworzone w kotłach elektrycznych konwertujących energię elektryczną z OZE na ciepło. W tym celu wykorzystywana energia elektryczna będzie mogła być dostarczana na podstawie odpowiedniej umowy sprzedaży energii elektrycznej, w której wytwórca zobowiązał się dostarczać energię elektryczną wytworzoną z odnawialnych źródeł energii w indywidualnie wskazanej instalacji lub przez Krajowy System Elektroenergetyczny (z uwzględnieniem procentowego udziału energii elektrycznej z instalacji OZE w roku poprzednim) lub bezpośrednio z instalacji OZE.
Ustawa w istotny sposób nowelizuje również Ustawę CHP. Zmiany obejmują m.in. wydłużenie terminów na wytworzenie po raz pierwszy i sprzedaż energii wytworzonej w wysokosprawnej kogeneracji, a także na uzyskanie ostatecznego pozwolenia na budowę, zobowiązanie wytwórcy do wskazania w ofercie planowanej daty rozpoczęcia okresu korzystania z systemu wsparcia oraz umożliwienie jednorazowej aktualizacji danych zawartych w ofercie, która wygrała aukcję.
