„Ekologiczny”, „zielony”, „przyjazny dla klimatu” – przedsiębiorcy chętnie wykorzystują takie hasła w reklamach, nazwach produktów i komunikacji z konsumentami. Wkrótce będą jednak musieli stosować je znacznie ostrożniej.
Projektowana nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym ma wprowadzić do polskiego prawa pojęcia twierdzenia środowiskowego, ogólnego twierdzenia środowiskowego oraz oznakowania dotyczącego zrównoważonego charakteru. Oczywiście sam projekt nie odbiera przedsiębiorcom prawa do informowania o korzyściach środowiskowych produktów ani o działaniach klimatycznych.
Twierdzenie środowiskowe ma wiele form
To nie tylko hasło „eko” albo „zielony”.
Twierdzeniem środowiskowym może być komunikat, oświadczenie, oznakowanie, nazwa handlowa, firma lub nazwa produktu, które sugerują, że produkt, marka lub przedsiębiorca:
- wywierają pozytywny wpływ na środowisko,
- nie wywierają wpływu na środowisko,
- są mniej szkodliwe niż inne produkty, marki lub przedsiębiorcy,
- poprawiły swoje oddziaływanie na środowisko.
Zielona cecha nie może udawać całego produktu
Twierdzenia dotyczące efektywności środowiskowej, która ma zostać osiągnięta w przyszłości, będą wprowadzać w błąd, jeżeli nie opierają się na:
- jasnych, obiektywnych, publicznie dostępnych i weryfikowalnych zobowiązaniach;
- szczegółowym i realistycznym planie wykonania;
- wymiernych i określonych w czasie celach;
- elementach niezbędnych do wsparcia realizacji planu, takich jak przydział zasobów;
- regularnej weryfikacji planu przez niezależnego eksperta będącego stroną trzecią;
- udostępnianiu konsumentom ustaleń tego eksperta.
Cechy środowiskowe produktu pod oceną
Działanie wprowadzające w błąd będzie mogło dotyczyć również:
- cech środowiskowych lub społecznych produktu;
- aspektów związanych z obiegiem zamkniętym, takich jak:
- trwałość produktu,
- możliwość jego naprawy,
- zdatność do recyklingu.
Oznacza to, że informacje o tych cechach nie mogą być nieprawdziwe ani przedstawiane w sposób mogący wprowadzić konsumenta w błąd.
Porównania środowiskowe muszą być przejrzyste
Przy porównywaniu produktów lub dostawców pod kątem cech środowiskowych, społecznych albo aspektów związanych z obiegiem zamkniętym trzeba będzie wskazać: metodę porównania, jego zakres oraz sposób aktualizacji danych.
Pominięcie tych informacji może stanowić zaniechanie wprowadzające w błąd.
Trzy nowe „czarne praktyki” dotyczące twierdzeń środowiskowych
Za praktyki wprowadzające w błąd w każdych okolicznościach projekt uznaje:
- Ogólne twierdzenia bez odpowiedniej podstawy
Formułowanie ogólnego twierdzenia środowiskowego, gdy przedsiębiorca nie potrafi wykazać uznanej wysokiej efektywności środowiskowej istotnej dla tego twierdzenia.
- Rozszerzanie jednej cechy na cały produkt lub firmę
Przypisywanie całemu produktowi albo całej działalności przedsiębiorcy korzyści, która dotyczy tylko określonej cechy produktu lub konkretnego rodzaju działalności.
- Neutralność klimatyczna oparta na kompensacji
Twierdzenie, że produkt ma neutralny, ograniczony lub pozytywny wpływ na środowisko pod względem emisji gazów cieplarnianych, gdy przedsiębiorca uzasadnia je kompensowaniem emisji.
Dodatkowo warto zwrócić uwagę, że projekt jako zakazaną praktykę wprowadza także prezentowanie wymogów nałożonych przepisami prawa na wszystkie produkty należące do danej kategorii produktów na rynku unijnym jako cechy wyróżniającej ofertę przedsiębiorcy.
Ogólne hasło, zbyt szeroki przekaz i kompensacja emisji nie będą mogły tworzyć pozoru ekologiczności produktu.
Status projektu i wejście w życie
Projekt ustawy trafił do Sejmu jako druk nr 2799 i został skierowany do pierwszego czytania w Komisji Gospodarki i Rozwoju oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Projekt przewiduje, że nowe przepisy wejdą w życie 27 września 2026 r. Data ta pozostaje jednak uzależniona od zakończenia procesu legislacyjnego i ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.
